Phơi nắng cho trẻ sơ sinh là thói quen quen thuộc của nhiều gia đình Việt Nam. Không ít cha mẹ cho rằng việc đưa bé ra nắng mỗi sáng sẽ giúp bổ sung vitamin D, hỗ trợ phát triển xương và hạn chế nguy cơ còi xương. Tuy nhiên, làn da trẻ sơ sinh rất mỏng manh và dễ bị tổn thương bởi tia cực tím. Đặc biệt, với điều kiện khí hậu nhiệt đới, nắng nóng và chỉ số UV thường cao tại Việt Nam, việc cho trẻ tiếp xúc với ánh nắng cần được thực hiện thận trọng. Vậy phơi nắng cho trẻ sơ sinh như thế nào để vừa an toàn vừa bảo vệ sức khỏe của bé?
Trẻ sơ sinh nên được bảo vệ khỏi ánh nắng trực tiếp khi ra ngoài trời
Trẻ sơ sinh có cần phơi nắng mỗi ngày không?
Ánh nắng mặt trời có vai trò quan trọng đối với quá trình tổng hợp vitamin D của cơ thể. Khi tia UVB tiếp xúc với da, cơ thể có thể tạo ra vitamin D, giúp tăng khả năng hấp thu canxi và phospho, hỗ trợ phát triển hệ xương và răng.
Tuy nhiên, không có nghĩa là trẻ sơ sinh cần được phơi nắng trực tiếp mỗi ngày để có đủ vitamin D.
Theo khuyến cáo của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), trẻ dưới 6 tháng tuổi nên được hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Nguyên nhân là do làn da của trẻ còn rất nhạy cảm, dễ bị bỏng nắng và tổn thương bởi tia cực tím.
Thay vì phơi nắng trực tiếp, cha mẹ có thể cho trẻ tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên trong môi trường thoáng mát, có bóng râm và được che chắn phù hợp. Việc này giúp trẻ làm quen với môi trường bên ngoài mà không phải chịu tác động trực tiếp của ánh nắng.
Đối với nhu cầu vitamin D, trẻ có thể được bổ sung bằng đường uống theo hướng dẫn của nhân viên y tế, thay vì phụ thuộc vào việc tắm nắng.
Thời điểm nào thích hợp để đưa trẻ sơ sinh ra ngoài trời?
Việt Nam có khí hậu nhiệt đới với cường độ ánh nắng thay đổi theo mùa và khu vực. Tại những thành phố như TP.HCM, Cần Thơ hay các tỉnh miền Nam, thời tiết có thể nóng ngay từ sáng sớm. Trong khi đó, miền Bắc có những giai đoạn lạnh, ít nắng hoặc độ ẩm cao. Vì vậy, cha mẹ không nên áp dụng một khung giờ phơi nắng cố định cho mọi trẻ.
Nếu muốn đưa bé ra ngoài hít thở không khí tự nhiên, nên lựa chọn thời điểm trời dịu mát, chẳng hạn buổi sáng sớm hoặc cuối chiều, khi nhiệt độ dễ chịu và môi trường không quá ô nhiễm.
Tuy nhiên, ngay cả ánh nắng buổi sáng cũng có thể chứa tia UV. Vì vậy, không nên mặc định rằng nắng trước 8 giờ hoặc 9 giờ sáng luôn an toàn để chiếu trực tiếp lên da trẻ sơ sinh. Cha mẹ nên cho bé ở nơi có bóng râm, tránh ánh nắng chiếu thẳng vào mặt và cơ thể, đặc biệt đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi.
Cách cho trẻ sơ sinh tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên an toàn
Cho trẻ ở nơi thoáng mát, có bóng râm
Cha mẹ có thể bế trẻ ra hiên nhà, sân vườn có mái che hoặc khu vực ban công thoáng mát, miễn là không có ánh nắng trực tiếp chiếu vào người bé.
Nếu sử dụng xe đẩy, nên dùng mái che phù hợp và bảo đảm không khí lưu thông tốt. Không phủ kín xe đẩy bằng khăn hoặc chăn vì có thể khiến nhiệt độ bên trong tăng cao.
Đặc biệt, không nên đặt trẻ nằm trực tiếp dưới nắng hoặc trên các bề mặt nóng như nền gạch, sân xi măng.
Cha mẹ nên đưa trẻ sơ sinh ra ngoài vào thời điểm trời mát và có bóng râm
Lựa chọn quần áo phù hợp
Khi đưa trẻ ra ngoài, cha mẹ nên cho bé mặc quần áo mềm mại, nhẹ, thoáng khí và phù hợp với nhiệt độ môi trường.
Nếu có nguy cơ tiếp xúc với ánh nắng, nên sử dụng quần áo dài tay mỏng, mũ rộng vành hoặc vật dụng che chắn phù hợp để bảo vệ da.
Không cần cởi bỏ quần áo hoặc để lộ lưng, ngực, tay chân của trẻ nhằm tăng diện tích tiếp xúc với ánh nắng.
Che chắn đúng cách giúp bảo vệ làn da nhạy cảm của trẻ sơ sinh trước tia UV
Không cố định thời gian phơi nắng
Nhiều phụ huynh thường áp dụng quy tắc phơi nắng 10-15 phút mỗi ngày. Tuy nhiên, chưa có một khoảng thời gian phơi nắng trực tiếp nào được xác định là vừa an toàn vừa bảo đảm đủ vitamin D cho tất cả trẻ sơ sinh.
Khả năng tổng hợp vitamin D phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cường độ tia UV, màu da, thời tiết và mức độ che phủ cơ thể.
Vì vậy, cha mẹ không nên cố cho trẻ nằm dưới nắng đủ số phút nhất định. Nếu đưa bé ra ngoài trời, mục tiêu nên là giúp trẻ tiếp xúc với môi trường tự nhiên một cách an toàn, không phải phơi da để hấp thu tia UV.
Quan sát biểu hiện của trẻ
Trong suốt thời gian ở ngoài trời, cha mẹ cần theo dõi phản ứng của bé. Nếu trẻ quấy khóc bất thường, da nóng, đỏ, đổ nhiều mồ hôi hoặc có biểu hiện khó chịu, cần nhanh chóng đưa trẻ vào nơi mát mẻ.
Trẻ sơ sinh chưa có khả năng điều hòa thân nhiệt tốt như người lớn nên dễ bị ảnh hưởng khi nhiệt độ môi trường tăng cao.
Phơi nắng qua cửa kính có giúp trẻ bổ sung vitamin D không?
Một số gia đình thường đặt trẻ nằm cạnh cửa sổ có ánh nắng chiếu vào vì cho rằng cách này vừa an toàn vừa giúp cơ thể tổng hợp vitamin D.
Thực tế, kính cửa sổ thông thường có khả năng ngăn phần lớn tia UVB, loại tia cần thiết cho quá trình tổng hợp vitamin D ở da. Do đó, việc cho trẻ nằm dưới ánh nắng xuyên qua cửa kính không phải là phương pháp bổ sung vitamin D hiệu quả.
Mặc dù không giúp tổng hợp vitamin D hiệu quả, ánh sáng tự nhiên trong nhà vẫn có thể góp phần giúp trẻ dần nhận biết sự khác biệt giữa ngày và đêm. Tuy nhiên, cha mẹ cần tránh để ánh nắng chiếu trực tiếp vào vị trí nằm của bé, đặc biệt khi ánh nắng có thể khiến khu vực này nóng lên.
Trẻ sơ sinh cần bổ sung vitamin D như thế nào?
Vitamin D đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của hệ xương, nhưng sữa mẹ thường không cung cấp đủ nhu cầu vitamin D của trẻ.
Theo khuyến cáo của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), trẻ dưới 12 tháng tuổi cần khoảng 400 IU vitamin D mỗi ngày. Đối với trẻ uống hoàn toàn sữa công thức, nhu cầu bổ sung thêm vitamin D phụ thuộc vào lượng sữa tiêu thụ mỗi ngày và thành phần dinh dưỡng của sản phẩm. Trẻ uống từ khoảng 960 ml sữa công thức có bổ sung vitamin D mỗi ngày thường không cần dùng thêm vitamin D dạng uống. Nếu lượng sữa thấp hơn mức này, cha mẹ nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để bổ sung phù hợp, tránh thiếu hụt hoặc quá liều.
Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng vitamin D liều cao hoặc kết hợp nhiều sản phẩm chứa vitamin D khi chưa kiểm tra thành phần.
Bổ sung vitamin D đúng nhu cầu giúp hỗ trợ phát triển hệ xương của trẻ sơ sinh
Những sai lầm cần tránh khi phơi nắng cho trẻ sơ sinh
Trong quá trình chăm sóc trẻ, cha mẹ cần tránh một số quan niệm chưa phù hợp với khuyến cáo y khoa hiện nay:
-
Phơi nắng trực tiếp càng lâu càng tốt: Tiếp xúc quá nhiều với tia UV có thể gây bỏng nắng và tổn thương da.
-
Cởi hết quần áo để trẻ hấp thu vitamin D tốt hơn: Điều này làm tăng diện tích da tiếp xúc với tia UV và nguy cơ tổn thương.
-
Cho rằng nắng sáng sớm hoàn toàn không có tia UV: Cường độ tia UV vẫn phụ thuộc vào thời tiết, mùa và vị trí địa lý.
-
Phơi nắng để điều trị vàng da sơ sinh: Ánh nắng mặt trời không phải phương pháp điều trị vàng da an toàn và đáng tin cậy. Trẻ vàng da cần được đánh giá bilirubin và điều trị khi có chỉ định.
-
Cho trẻ nằm ngoài nắng dù đang quấy khóc, nóng hoặc khó chịu: Cần đưa bé vào nơi mát ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Khi nào cần đặc biệt thận trọng?
Trẻ sinh non, nhẹ cân, đang bị sốt, có vấn đề về da hoặc mắc bệnh lý cần chăm sóc đặc biệt nên được bác sĩ tư vấn trước khi thay đổi môi trường sinh hoạt hoặc cho ra ngoài trời. Nếu trẻ bị bỏng nắng, xuất hiện bóng nước, quấy khóc bất thường, bú kém hoặc có dấu hiệu mất nước, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám.
Đặc biệt, đối với trẻ sơ sinh bị vàng da kéo dài, vàng da tăng nhanh hoặc vàng da kèm bú kém, ngủ li bì, phụ huynh không nên tự điều trị bằng cách phơi nắng tại nhà.
Kết luận
Phơi nắng cho trẻ sơ sinh là thói quen phổ biến tại Việt Nam, nhưng không phải phương pháp bắt buộc để bổ sung vitamin D. Với trẻ dưới 6 tháng tuổi, cha mẹ nên ưu tiên bảo vệ bé khỏi ánh nắng trực tiếp, lựa chọn môi trường thoáng mát, có bóng râm và che chắn phù hợp.
Thay vì cố gắng phơi nắng đủ thời gian mỗi ngày, phụ huynh nên chú trọng bổ sung vitamin D đúng nhu cầu, theo dõi sức khỏe và bảo vệ làn da nhạy cảm của trẻ. Đây là cách chăm sóc an toàn và phù hợp hơn với điều kiện khí hậu Việt Nam.
