Viêm mũi thai kỳ là gì?
Viêm mũi trong thai kỳ là tình trạng khá thường gặp, ước tính ảnh hưởng khoảng 20–30% phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ “viêm mũi trong thai kỳ” và “viêm mũi thai kỳ” đúng nghĩa.
Viêm mũi thai kỳ gây nghẹt mũi kéo dài ở mẹ bầu
Viêm mũi trong thai kỳ là khái niệm rộng, bao gồm viêm mũi dị ứng, viêm mũi không dị ứng, viêm mũi vận mạch, viêm mũi do thuốc hoặc các bệnh lý mũi xoang đã có từ trước, xuất hiện trước, trong hoặc sau khi mang thai.
Trong khi đó, viêm mũi thai kỳ thường được hiểu là tình trạng nghẹt mũi xuất hiện khi mang thai, không do dị ứng hay nhiễm siêu vi, kéo dài nhiều tuần và thường cải thiện hoàn toàn trong vòng khoảng 2 tuần sau sinh.
Tình trạng này thường rõ hơn ở tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba. Một số mẹ chỉ nghẹt mũi nhẹ, nhưng cũng có người khó thở bằng mũi, phải thở miệng, ngủ kém và mệt mỏi kéo dài.
Nguyên nhân gây viêm mũi thai kỳ
Nguyên nhân chính của viêm mũi thai kỳ liên quan đến sự thay đổi hormone và tuần hoàn máu trong cơ thể mẹ.
Khi mang thai, nồng độ estrogen và progesterone tăng cao. Estrogen có thể làm niêm mạc mũi phù nề, tăng tính thấm mạch máu và làm các cuốn mũi dễ sưng hơn. Progesterone cũng góp phần làm giãn mạch tại chỗ, trong khi lượng máu lưu thông trong cơ thể mẹ tăng lên để nuôi thai.
Mẹ bầu bị nghẹt mũi khi mang thai có thể do thay đổi hormone
Sự kết hợp này khiến niêm mạc mũi trở nên nhạy cảm, dễ sung huyết, tăng tiết dịch và gây cảm giác nghẹt mũi kéo dài.
Ngoài yếu tố hormone, một số tác nhân có thể làm triệu chứng nặng hơn như khói thuốc lá, thuốc lá điện tử, bụi, mạt nhà, nấm mốc, lông thú cưng, nước hoa, hóa chất tẩy rửa, không khí khô, máy lạnh hoặc ô nhiễm môi trường.
Với những mẹ đã có viêm mũi dị ứng trước đó, triệu chứng có thể cải thiện hoặc nặng hơn trong thai kỳ. Vì vậy, khi thăm khám, bác sĩ thường cần hỏi kỹ tiền sử bệnh để phân biệt đây là viêm mũi thai kỳ mới xuất hiện hay là bệnh lý mũi xoang đã có từ trước.
Dấu hiệu viêm mũi thai kỳ
Triệu chứng điển hình nhất là nghẹt mũi kéo dài. Mẹ bầu có thể nghẹt một bên hoặc cả hai bên mũi, thường nặng hơn vào ban đêm hoặc khi nằm.
Ngoài nghẹt mũi, mẹ bầu có thể gặp các biểu hiện như chảy nước mũi trong, hắt hơi nhẹ, khô rát mũi, giảm ngửi tạm thời, thở bằng miệng khi ngủ, khô họng hoặc đau họng nhẹ vào buổi sáng.
Viêm mũi thai kỳ thường không gây sốt, không đau nhức cơ thể rõ, không đau họng nặng và không có dịch mũi vàng xanh kéo dài như một số trường hợp nhiễm trùng hô hấp hoặc viêm xoang.
Viêm mũi thai kỳ có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp viêm mũi thai kỳ không nguy hiểm trực tiếp và không phải là bệnh lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu nghẹt mũi kéo dài, mẹ bầu có thể bị giảm chất lượng giấc ngủ, dễ mệt mỏi, đau đầu, giảm tập trung và khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày.
Khi mũi bị tắc, mẹ thường phải thở bằng miệng, dễ gây khô họng, rát họng, ho nhẹ hoặc ngủ ngáy. Ở một số trường hợp, nghẹt mũi có thể làm nặng thêm tình trạng ngáy hoặc rối loạn hô hấp khi ngủ.
Các rối loạn giấc ngủ trong thai kỳ, đặc biệt khi có ngáy nhiều hoặc nghi ngờ ngưng thở khi ngủ, có thể liên quan đến những vấn đề như tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật hoặc thai chậm phát triển. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khẳng định viêm mũi thai kỳ trực tiếp gây ra các biến chứng này. Vì vậy, mẹ bầu không nên quá lo lắng, nhưng cũng không nên chủ quan nếu triệu chứng ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ và hô hấp.
Phân biệt viêm mũi thai kỳ với cảm cúm và viêm mũi dị ứng
Viêm mũi thai kỳ thường gây nghẹt mũi kéo dài, chảy nước mũi trong, không sốt và không có dấu hiệu nhiễm trùng rõ. Triệu chứng xuất hiện trong thai kỳ và thường cải thiện sau sinh.
Cảm cúm hoặc cảm lạnh thường khởi phát cấp tính, có thể kèm sốt, đau họng, ho, đau nhức người, mệt mỏi rõ và thường diễn tiến trong vài ngày đến hơn một tuần.
Viêm mũi dị ứng thường gây hắt hơi nhiều, ngứa mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt, triệu chứng dễ xuất hiện khi tiếp xúc bụi, phấn hoa, mạt nhà, lông thú hoặc thay đổi thời tiết.
Trên thực tế, các tình trạng này có thể chồng lấp. Do đó, nếu mẹ bầu nghẹt mũi kéo dài, triệu chứng ngày càng nặng hoặc có dấu hiệu bất thường, nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Sản khoa.
Cách cải thiện viêm mũi thai kỳ an toàn
Với các trường hợp nhẹ, biện pháp không dùng thuốc nên được ưu tiên trước.
Mẹ bầu có thể nhỏ hoặc xịt mũi bằng nước muối sinh lý để làm sạch dịch mũi, bụi bẩn và dị nguyên. Nếu rửa mũi, cần thực hiện đúng cách, dùng nước sạch phù hợp và vệ sinh dụng cụ cẩn thận để tránh kích ứng hoặc nhiễm khuẩn.
Xịt nước muối sinh lý giúp giảm nghẹt mũi thai kỳ an toàn
Khi ngủ, có thể kê cao đầu hoặc nâng đầu giường khoảng 30–40 độ để giảm nghẹt mũi về đêm. Phòng ngủ nên được giữ thông thoáng, đủ ẩm, tránh để máy lạnh quá thấp hoặc luồng gió thổi trực tiếp vào mặt.
Mẹ bầu cũng nên uống đủ nước, vận động nhẹ phù hợp với thai kỳ để hỗ trợ tuần hoàn, kiểm soát cân nặng và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Đồng thời, cần tránh khói thuốc lá, thuốc lá điện tử, bụi, nước hoa nồng, hóa chất, nấm mốc và các yếu tố từng làm triệu chứng nặng hơn.
Bà bầu bị viêm mũi có được dùng thuốc không?
Mẹ bầu không nên tự ý dùng thuốc trị nghẹt mũi, thuốc xịt thông mũi co mạch, thuốc cảm cúm tổng hợp hoặc thuốc dị ứng khi chưa có ý kiến bác sĩ.
Một số thuốc xịt thông mũi có thể giúp thông mũi nhanh nhưng nếu lạm dụng có thể gây nghẹt mũi bật lại, dẫn đến viêm mũi do thuốc và khiến tình trạng kéo dài cả sau sinh. Các thuốc thông mũi đường uống hoặc thuốc cảm cúm tổng hợp cũng cần được cân nhắc kỹ trong thai kỳ.
Trong một số trường hợp, nếu nghi ngờ viêm mũi dị ứng hoặc triệu chứng ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc phù hợp dựa trên tuổi thai, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của mẹ. Việc dùng thuốc cần cá nhân hóa, không nên dùng theo kinh nghiệm truyền miệng.
Khi nào mẹ bầu cần đi khám?
Mẹ bầu nên đi khám nếu nghẹt mũi kéo dài nhiều tuần, gây mất ngủ, mệt mỏi rõ, ngáy nhiều, nghi ngờ ngưng thở khi ngủ hoặc khó thở.
Cần đi khám sớm nếu có sốt, đau vùng trán hoặc hai bên má, dịch mũi vàng xanh, đau đầu nhiều, ho kéo dài, đau họng nặng, chảy máu mũi thường xuyên, đau tai, tức ngực hoặc có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong thai kỳ.
Mẹ bầu nên đi khám khi nghẹt mũi kéo dài hoặc khó thở
Viêm mũi thai kỳ là tình trạng thường gặp, chủ yếu liên quan đến thay đổi hormone và phù nề niêm mạc mũi khi mang thai. Bệnh thường không nguy hiểm trực tiếp và có thể cải thiện sau sinh, nhưng nếu nghẹt mũi kéo dài, mẹ bầu có thể ngủ kém, mệt mỏi và giảm chất lượng sống.
Cách xử trí an toàn là ưu tiên biện pháp không dùng thuốc như xịt nước muối sinh lý, giữ ẩm không khí, kê cao đầu khi ngủ, tránh tác nhân kích ứng và vận động phù hợp. Mẹ bầu không nên tự ý dùng thuốc thông mũi hoặc thuốc cảm cúm, đặc biệt khi chưa được bác sĩ tư vấn.
.png)
